حقوق امروز & today law
کیس، اخبار و مقالات حقوقی با رویکرد افغانستان 
قالب وبلاگ

به نام خدای بخشنده مهربان عنوان :

 

ذلک بان الله هو الحق و ان ما یدعون ما دونه هو الباطل (۱ )

 

  حق کلمه ای است عام ، ضد باطل و به معانی عدیده اطلاق می شود .کامل ترین مصداق آن وجود یگانه حق سحانه و تعالی است ؛ ذات احدیت را حکمای اشراق ، نور الانوار و صوفیه ، حقیقه الحقایق گویند (۲ ).

 حق به عناوین مختلف تعبیر شده ، از جمله می توان به معانی زیر برای حق اشاره کرد :

 - راست و درست و بی کم و کاست ؛ مانند وعده حق جل شأنه که حق و راست است .

 - بهره و نصیب و مال و ملک ، هنگامی که گفته می شود فلان چیز حق فلان شخص است .

 - دوری از خطا و لغزش و پیروی از صراط مستقیم .

 - آنچه که با موازین و کمالات مطلوب اخلاق تطبیق کند و آنچه که از روی عدل و انصاف در خور خواستن و رعایت آن ، لازم و واجب باشد. - قدرت یا معصیت یا اختیار و اقتدار و سلطه ای است که برای اشخاص و اجتماعات شناخته شده و بر مبانی اخلاق و دین و قانون و عرف و عادت استوار است ؛ مانند حق حیات ، حق مالکیت و زوجیت ، حق رأی و انتخاب کردن و انتخاب شدن و امثال آن .

- ایمنی و نیروی است که از مصدر قدرت و از آداب و رسوم اجتماع بویژه به حکم قانون صادر شود و غایت آن اقدام به کاری یا خودداری از کاری باشد.

- توانایی و اهلیتی است که بهره مندی از آن را قانون برای هر فردی شناخته و حدود آن را معین کرده و در برابر تمتع از ان تکالیفی نیز مقرر شده است به طوری که به موجب آن هر فرد و اجتماع می تواند آنچه را قانون برای او مقرر داشته از مجاری قانون بخواهد .

 - گاه هم حق به معنا و مفهوم تکلیف به کار رفته است ؛ چنانچه امام سجاد ( ع ) در رساله خود معروف به رساله حقوق ، اصل و ریشه حقوق را حقوق الهی دانسته و حقوق دیگران را متفرع بر آن شمرده و به تفصیل در رابطه خلق با خالق و رابطه فرد با همنوع و رابطه انسان با نفس خود ، بحث نموده است و همچنین وظایف هر یک از اعضاء بدن و تکالیف اعضای جامعه را نسبت به همدیگر و نسبت به پیشوا ، به عنوان حق بیان فرموده است ( ۳).

 به عبارت دیگر می توان گفت : تولید و استیفاء حق ناشی از قواعد حقوقی به اعتبار مطالح و مفاسد اجتماع است . گر چه حق در لغت مفرد حقوق است و لیکن در اصطلاح لفط حقوق به علمی اطلاق می شود که نتیجه آن آشانایی با قوانین است .

 بنا بر این به طور خلاصه و با توجه به معانی لغوی و اصطلاحی حقوق که جمع حق است ، می توان آن را این گونه تعریف کرد که : عبارت است از مجموعه قواعد قضایی و مقررات و نظامات و اصولی که ناظر به روابط یک جامعه و حاکم بر اعمال و افعال و امور مردم آن است (۴ ).

 لب مطالب این که حق راهی است که بوسیله آن احتیاجات بشر درهم عجین گردد و یکی شود ؛ حق آن نیست که من هر چه بخواهم بدست آورم و شما هر چه بخواهید بدست آورید و عمرو وزید نیز هر چه بخواهند بدست آورند. حق آن است که همه ما بتوانیم برای این که با خرسندی و رضا در کنار هم زندگی کنیم ، آنچه را که همه واقعا در زندگی اجتماعی بدان نیازمندیم بدون ظلم و تعدی و اجحاب به دیگری بدست آوریم . به نظر می رسد که عالی ترین وظیفه هر فرد آن است که منافع مشترک را در تمام امور، در حوزه اخلاق ، فرهنگ ، علم ، صنایع ، امور بین الملل ، در زندگانی خانوادگی و...

 در نزدیک ترین روابط دوستی تشخیص دهد و به توسعه آن همت بگمارد آن وقت است که حق محقق و اعمال خواهد شد . به توجه به تعریف حق و قطع نظر از اقسام آن که به حق الله ، حق الناس ، حق نسبی ، حق مطلق ، حق منجز ، حق معلق ، حق عینی ، حق دینی ، حق دایم ، حق موقت و عناوین دیگر تقسیم شده است ، اصولا باید دانست که حقیقت حق چیست ؟ و چگونه حق تشخیص داده می شود ؟ حق فطری است یا وضعی ؟

حق مولود قانون است یا قانون مولود حق ؟ اگر گفته شود که قوانین موضوعه در همه جای دنیا زائیده حق و برای تسجیل حق است ؛ باید پرسید از چه رو قوانین مختلف و متضاد در کشورهای مختلف جهان به عنوان حق وضع کرده و می کنند ؟

 و حال ان که حق و حقیقت یکی است و نظام عالم لایناهی بحق آفریده شده و به حق پایدار است . ضمن این که این نکته را نباید فراموش کرد که یکی از محققین خارجی گفته : آنچه دریک عصر معین نزد ملتی حق بوده ، در عصر دیگر و نزد ملت دیگر باطل جلوه کرده است و آنچه را فرهنگ قومی باطل دانسته ، فرهنگ قوم دیگر کامل احق تلقی کرده است .

 نتیجه : از آنچه گفته آمد این مطلب حاصل می گردد که اگر در تمام امور حق رعایت واعمال گردد ، ثمره اش این می شود که برای جامعه انسان های قوی با دل های بزرگ و ایمان واقعی و دست های آماده به خدمت بوجود خواهد آمد ؛ مردانی پدید خواهد امد که شهرت و مقام آنان را به خاک هلاک نیفکند ، مردانی که به زرو سیم خود را نفروشند ، مردان با عقیده ، مردان با اراده ، مردان شرافتمند ، مردانی که دروغ نگویند و مردمان خود را فریب ندهد ، مردانی بلند همت که در ایفاء وظایف اجتماعی و در عالم اندیشه ، تاجی بسان آفتاب جهان تاب بر سر نهند و بالای محیط مه آلود زندگی کنند و برای همیشه در دل تاریخ بعنوان انسان های وارسته و شایسته نور افشانی نمایند (۵ ).

منتظر نظریات راه گشای شما هستم .

 پی نوشت ها :

 1 سوره حج ، آیه 61 و سوره لقمان ، آیه 29 . 2

 ملا صدرا ، اسفار ، ج 1 ، ص 18- 20 .

 3 تحف العقول عن آل الرسول ، تصحیح علی اکبر غغاری ، صص 255 – 272 .

4 پاشا صالح ، علی ، سرگذشت قانون ، ص 51 .

 5 علامه سنجگی ، محمد ، احکام الاسلام ، کلیات عقود و ایقاعات ، چاپ دانشکده حقوق ، شهریور 1341 ، ص 128-130 و همچنین ر ج شود به رساله فی حقیقه الحق ، در حاشیه مکاسب شیخ انصاری ، به قلم شیخ محمد حسین کمپانی .

 

[ شنبه بیست و پنجم شهریور 1385 ] [ 1:7 قبل از ظهر ] [ محمد حسین مرادی (زابلی) ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

بخوانیم تا بدانیم، بدانیم تا بتوانیم
هدف از راه انداری این وبلاک این است که مطالب حقوق خاصه با رویکرد حقوق افغانستان در اختیار دوستان و خوانندگان عزیز گذاشته شود.
کشور عزیز ما بلحاظ منابع حقوق به دلیل سالها جنگ و ویرانی زیرساخت های عدلی به شدت دچار کمبود و فقر است.
راه انداری این گونه وبلاگ ها و قرار دادن مطالب حقوقی که دوستان تهیه می کنند می تواند در دراز مدت مبع خوبی برای دانشجویان و حقوق دانان ما باشد.
بنده هم به این هدف این وبلاگ را راه انداری کردم و امیدوارم که بتوانم در این راستا به جامعه حقوقی کشورم کمکی بنمایم.

  • دانلود فیلم
  • قالب وبلاگ